Bitwa o Midway - recenzja książki

W książce Bitwa o Midway autor przedstawia jedną z najważniejszych bitew morskich II wojny światowej — starcie, które w nadzwyczaj niespodziewany sposób zmieniło układ sił na Pacyfiku. Osławiona główna grupa uderzeniowa Cesarstwa Japonii została unicestwiona, a inicjatywa dalszych działań wojennych po raz pierwszy znalazła się w rękach Amerykanów.

Autorem książki jest Craig L. Symonds, zasłużony, emerytowany profesor Akademii Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych. Publikacja ukazała się po raz pierwszy w 1996 roku pod tytułem The Battle of Midway, natomiast polskie wydanie zostało opublikowane w 2011 roku przez Społeczny Instytut Wydawniczy Znak.

Treść książki można podzielić na dwie w miarę równe części. Pierwsza z nich (rozdziały 1–8) stanowi rozbudowane wprowadzenie oraz rys historyczny, wyjaśniający sytuację strategiczną na Pacyfiku przed bitwą. Narracja rozpoczyna się od przybycia admirała Chestera A. Nimitza do bazy marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych w Pearl Harbor po haniebnym japońskim ataku z grudnia 1941 roku. Symonds omawia kluczowe wydarzenia prowadzące do kulminacyjnego starcia, w tym pierwszą bitwę lotniskowców na Morzu Koralowym oraz śmiały rajd bombowy Jimmy’ego Doolittle’a na Tokio. Autor pokazuje również tempo japońskiej ekspansji, zarówno na wschód, jak i na zachód od wysp macierzystych. Sporo miejsca poświęcono także ludziom zaangażowanym w wojnę — dowódcom, oficerom sztabowym oraz zwykłym żołnierzom.

Druga część książki (rozdziały 9–16) to bardzo szczegółowy i analityczny opis samego przebiegu bitwy o Midway. Autor rozpoczyna od omówienia decyzji oraz posunięć taktycznych i strategicznych poprzedzających starcie. Czytelnik dowiaduje się m.in. o działaniach na Aleutach i Wyspach Kurylskich, a także o powodach zaangażowania konkretnych jednostek w operację. W kolejnych rozdziałach Symonds rozkłada bitwę na czynniki pierwsze — od japońskiego ataku na Midway, przez kompromitujący „lot donikąd”, aż po zatopienie lotniskowców głównej grupy uderzeniowej Cesarstwa Japonii.

Na uwagę zasługuje również solidny zestaw dodatków. Zawiera on podstawowe informacje o amerykańskich i japońskich zespołach uderzeniowych, lotniskowcach oraz samolotach bojowych. Znajdziemy tu także szczegółowy Order of Battle oraz dwa krótkie rozdziały poświęcone pracy kryptologów i rozbieżnościom w raportach amerykańskich dowódców.

Autor przekonująco udowadnia, że klęska japońskich sił uderzeniowych nie była dziełem czystego przypadku — jak często się uważa — lecz wynikiem splotu japońskiej brawury, błędów taktycznych, skutecznej pracy wywiadu (w tym złamania kodu JN-25) oraz przewagi taktycznej amerykańskiego lotnictwa. Symonds nie ukrywa, że przypadek również odegrał swoją rolę, ale jasno pokazuje, że do zadania przeciwnikowi tak druzgocącej klęski potrzebne było znacznie więcej. Autor zachowuje przy tym wiarygodność i obiektywizm, analizując kluczowe momenty starcia. Choć amerykański punkt widzenia dominuje, perspektywa japońska nie została pominięta, a komentarze autora pomagają zrozumieć znaczenie poszczególnych decyzji.

Książka napisana jest w sposób bardzo przystępny i lekki, mimo dużej ilości szczegółów. W większości autor trzyma się chronologii wydarzeń, jednak przy opisie samej bitwy celowo prezentuje je z kilku perspektyw. Zabieg ten pozwala czytelnikowi lepiej zrozumieć dynamikę starcia oraz motywacje stojące za decyzjami podejmowanymi w kluczowych momentach. Tempo narracji zostało dobrane bardzo umiejętnie — wyraźnie przyspiesza w miarę zbliżania się do punktu kulminacyjnego, co dodatkowo angażuje czytelnika.

Muszę przyznać, że książka w pełni zaspokoiła mój głód wiedzy dotyczący bitwy o Midway. Było to moje pierwsze tak obszerne opracowanie poświęcone tym wydarzeniom i uważam, że Craig Symonds zawiesił poprzeczkę bardzo wysoko. Jest to solidne, bogate w szczegóły dzieło, poparte rozbudowaną bibliografią, które kreśli realistyczny obraz jednej z najważniejszych batalii morskich II wojny światowej. Warto jednak zaznaczyć, że książka może nie przypaść do gustu czytelnikom poszukującym wyłącznie suchego, encyklopedycznego opracowania — autor oferuje znacznie więcej: od rzetelnej genezy starcia po liczne ciekawostki i anegdoty z pola walki.